Niasin ve Niasinamid Arasındaki Fark Nedir?

Niasin ve niasinamid, B3 vitamini kapsamında değerlendirilen iki farklı formdur. Bu yazıda niasin ve niasinamid arasındaki farkları, B3 vitaminiyle ilişkilerini, besin kaynaklarını ve ürün seçerken dikkat edilebilecek noktaları ele alıyoruz.

Niasin ve niasinamid, B3 vitamini kapsamında değerlendirilen birbiriyle ilişkili iki farklı formdur. Niasin terimi geniş anlamıyla nikotinik asit ve niasinamidi (nikotinamid) kapsayabilir. Her iki form da B3 vitamini kapsamında değerlendirilir. Bununla birlikte kimyasal yapıları ve yüksek miktarlardaki kullanım özellikleri açısından birbirlerinden ayrılırlar (1, 2).

Niasin vitamini ve B3 vitamininin genel özellikleri hakkında daha ayrıntılı bilgi için B3 (Niasin) Vitamini Nedir? içeriğini inceleyebilirsiniz.

Niasin Nedir?

Niasin, B3 vitaminini tanımlamak için kullanılan genel bir terimdir. Bilimsel kaynaklarda niasin; nikotinik asit ve nikotinamid başta olmak üzere B3 vitamini aktivitesi gösteren bileşiklerle ilişkilendirilir (1). Günlük kullanımda ise “niasin” sözcüğü bazen özellikle nikotinik asit formunu ifade etmek için de kullanılabilir. Bu nedenle bir besin takviyesinin içeriği değerlendirilirken etikette B3 vitamininin hangi formunun bulunduğuna bakılması önemlidir.

B3 vitamini suda çözünen B grubu vitaminlerinden biridir. Nikotinik asit ve niasinamid, B3 vitamininin başlıca formları arasında yer alır (1, 3).

Niasin ayrıca vücutta esansiyel amino asitlerden biri olan triptofandan sentezlenebilir. EFSA’ya göre yaklaşık 60 mg triptofan, 1 mg niasin eşdeğerine (NE) karşılık gelir (2).

B grubu vitaminlerinin tamamını ve besinsel kaynaklarını incelemek için B Vitamini Nedir? B Vitamini İçeren Besinler yazısına göz atabilirsiniz.

Niasinamid Nedir?

Niasinamid, niasinin amid formudur ve nikotinamid adıyla da bilinir. Başka bir ifadeyle niasinamid ayrı bir vitamin değil, B3 vitamininin temel formlarından biridir (1, 2).

Niasinamid ve nikotinik asit, kimyasal yapıları ve yüksek miktardaki kullanım özellikleri açısından farklılık gösterebilir (1, 5).

Niasin ve Niasinamid Arasındaki Farklar Nelerdir?

Niasin ve niasinamid farkları değerlendirilirken öncelikle terminolojiye dikkat edilmelidir. Teknik anlamda “niasin”, nikotinik asit ve niasinamidi kapsayan genel bir B3 vitamini terimidir. Ancak ürün etiketlerinde ve günlük kullanımda “niasin” ifadesi nikotinik asit için de kullanılabildiğinden iki terim zaman zaman birbirinin alternatifi gibi sunulabilir (1, 2).

Temel farklar şöyle özetlenebilir:

(1, 2, 5)

Dolayısıyla niasinamid ve nikotinik asit, B3 vitamininin farklı kimyasal formlarıdır. Özellikle yüksek miktarda kullanıldıklarında iki form farklı şekilde değerlendirilebilir (5, 6).

Niasin Faydaları Nelerdir?

Niasin, B3 vitamini kapsamında değerlendirilir. Faydaları aşağıdaki gibidir:

• Niasin normal enerji oluşum metabolizmasına katkıda bulunur.*,**

• Niasin sinir sisteminin normal işleyişine katkıda bulunur.*,**

• Niasin normal psikolojik fonksiyonlara katkıda bulunur.*,**

• Niasin normal mukozanın korunmasına katkıda bulunur.*,**

• Niasin normal cildin korunmasına katkıda bulunur.*,**

• Niasin yorgunluk ve bitkinliğin azalmasına katkıda bulunur.*,**

*Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik (32169 sayılı / 20.04.2023 tarihli Resmî Gazete)

**Bu sağlık beyanlarının kullanılabilmesi için ilgili mevzuatta belirtilen kullanım koşullarının karşılanması gerekir.

Niasin gereksinimi yalnızca doğrudan besinlerden alınan B3 vitaminiyle karşılanmaz. Vücut, besinlerle alınan triptofanın bir bölümünü de niasine dönüştürebilir. Bu nedenle niasin gereksinimi değerlendirilirken “niasin eşdeğeri (NE)” kavramı kullanılır (2).

Niasinamid Faydaları Nelerdir?

Niasinamid, B3 vitamininin temel formlarından biridir. Bu nedenle niasinamidin faydaları, niasin yani B3 vitamini kapsamında değerlendirilir. Ürün değerlendirilirken kullanılan B3 vitamini formu ve porsiyon başına miktar gibi etiket bilgileri de dikkate alınabilir.

Niasin ve Niasinamid Aynı Şey mi?

Tam olarak aynı şey değildir. Niasinamid, B3 vitamininin niasin kapsamındaki temel formlarından biridir. Nikotinik asit ise diğer temel formdur (1, 2).

Bu ilişkiyi şu şekilde özetlemek mümkündür:

• B3 vitamini / niasin: Üst kavramdır.
• Nikotinik asit: B3 vitamininin bir formudur.
• Niasinamid (nikotinamid): B3 vitamininin bir diğer formudur.

Dolayısıyla “niasin mi, niasinamid mi?” sorusunun yanıtı kullanım bağlamına göre değişir. Her ikisi de B3 vitamini kapsamında değerlendirilir; ancak kimyasal yapıları ve yüksek miktarlardaki kullanım özellikleri aynı değildir (2, 5).

Niasinamid İçeren Besinler Nelerdir?

Niasin ve ilgili bileşikler çok sayıda hayvansal ve bitkisel besinde bulunur. Besinlerde B3 vitamini farklı formlarda bulunabildiği için gıdaları yalnızca “niasinamid içeren besinler” şeklinde kesin biçimde sınıflandırmak yerine niasin kaynakları olarak değerlendirmek daha uygundur.

NIH Office of Dietary Supplements verilerine göre niasin açısından öne çıkan besin grupları arasında şunlar bulunur (1):

• Tavuk ve hindi gibi kümes hayvanları

• Balık

• Sığır eti

• Yer fıstığı

• Ay çekirdeği ve kabak çekirdeği gibi tohumlar

• Baklagiller

• Esmer pirinç ve bulgur gibi tahıllar

•  Niasin ile zenginleştirilmiş tahıl ürünleri

Niasin, hayvansal ve bitkisel besinlerde farklı kimyasal formlarda bulunabilir (1).

*Değerler NIH Office of Dietary Supplements tarafından yayımlanan örnek porsiyon değerleridir; ürün çeşidi ve hazırlama yöntemine göre oranlar değişebilir (1).

Niasinamid İçeren Ürünler Nasıl Seçilir?

Niasinamid içeren ürünler arasında tek bileşenli B3 vitamini takviyelerinin yanı sıra B kompleks ve multivitamin ürünleri bulunabilir. Besin takviyelerinde en sık kullanılan B3 vitamini formları nikotinik asit ve niasinamiddir (1).

Ürün etiketi incelenirken şu bilgiler kontrol edilebilir:

• B3 vitamininin hangi formda bulunduğu

• Bir porsiyondaki B3 vitamini miktarı

• Günlük porsiyon önerisi

• Ürünün tek başına B3 vitamini mi yoksa B kompleks/multivitamin formülü mü olduğu

• Aynı dönemde kullanılan diğer ürünlerden alınan B3 vitamini miktarı

B3 vitamini içeren takviyeleri incelemek için B3 Vitamini Ürünleri sayfasını ziyaret edebilirsiniz.

Niasin ve Niasinamid Kullanımında Nelere Dikkat Edilmelidir?

Niasin ve niasinamidin yüksek miktarda kullanımında iki form arasındaki farklılıklar önem kazanır. Nikotinik asidin takviye yoluyla yüksek miktarda alınması bazı kişilerde ciltte kızarma, sıcaklık, yanma, karıncalanma ve kaşıntıyla tanımlanan “flushing” ile ilişkilendirilebilir (1, 5).

Niasinamid ile aynı tip flushing tipik olarak ilişkilendirilmez. Bununla birlikte çok yüksek miktarlarda niasinamid kullanımı da istenmeyen etkilerle ilişkilendirilebilir (1).

Avrupa Bilimsel Gıda Komitesi, yetişkinler için takviye ve zenginleştirilmiş gıdalardan alınan serbest nikotinik asit için 10 mg/gün, niasinamid için ise 900 mg/gün tolere edilebilir üst alım düzeyi belirlemiştir. Bu değerlerin farklı olması iki formun yan etki profillerinin aynı olmadığını gösterir (5). Bu üst sınırlar, günlük gereksinim veya önerilen kullanım miktarı olarak yorumlanmamalıdır.

Özellikle yüksek miktarda B3 vitamini içeren ürünlerin uzun süreli kullanımında, birden fazla takviyenin birlikte kullanıldığı durumlarda veya düzenli ilaç kullanımında uygunluk konusunda ilgili uzmana danışılması önemlidir.

Niasin ve Niasinamid Hakkında Kısa Özet

Niasin, B3 vitamini aktivitesine sahip bileşikler için kullanılan genel bir terimdir. Niasinamid ya da diğer adıyla nikotinamid ise B3 vitamininin temel formlarından biridir. Nikotinik asit de B3 vitamininin diğer temel formudur (1, 2).

Niasinamid ve nikotinik asit, B3 vitamininin farklı kimyasal formlarıdır. Bu nedenle B3 vitamini içeren bir ürün değerlendirilirken toplam miktarın yanı sıra kullanılan B3 vitamini formunun da kontrol edilmesi gerekir.