K1 ve K2 Vitamini Arasındaki Fark Nedir?

K1 ve K2 vitamini; kimyasal yapıları, besin kaynakları ve formları açısından birbirinden ayrılır. Bu yazıda K1 ve K2 vitamini farklarını, hangi besinlerde bulunduklarını, MK-4 ve MK-7 gibi K2 formlarını ve takviye seçerken dikkat edilebilecek noktaları ele alıyoruz.

K vitamini, yağda çözünen vitaminlerden biridir ve doğal olarak başlıca iki formda bulunur: K1 vitamini (filokinon) ve K2 vitamini (menakinonlar). K1 vitamini özellikle yeşil yapraklı sebzelerde bulunurken K2 vitamini çeşitli fermente ve hayvansal besinlerde bulunabilir. Her iki form da K vitaminine bağımlı proteinlerin aktivasyonunda rol oynasa da kimyasal yapıları, besin kaynakları ve vücuttaki metabolizmaları açısından birbirlerinden ayrılır (1, 2).

K1 ve K2 vitamini farkı kısaca şöyle özetlenebilir:

• K1 vitamini, filokinon olarak adlandırılır ve beslenmedeki temel kaynakları yeşil yapraklı sebzeler ile bazı bitkisel yağlardır (1).

• K2 vitamini, menakinon adı verilen bir bileşik grubunu ifade eder. MK-4, MK-7 ve MK-9 gibi farklı türleri bulunur (1).

• K2 vitamini başta fermente besinler olmak üzere bazı hayvansal besinlerde de bulunabilir (1).

• K1 ve K2 vitaminleri yan zincir yapıları bakımından birbirinden ayrılır (2, 3).

• K2 vitamini kendi içinde MK-4, MK-7, MK-8 ve MK-9 gibi farklı menakinon türlerine ayrılır (2, 3).

K1 Vitamini Nedir?

K1 vitamini, K vitamininin filokinon (phylloquinone) adı verilen doğal formudur. Beslenmeyle alınan K vitamininin başlıca formlarından biridir ve özellikle yeşil yapraklı sebzelerde bulunur (1).

K1 vitamininin temel besin kaynakları arasında ıspanak, lahana, brokoli ve marul gibi yeşil sebzeler yer alır. Soya ve kanola gibi bazı bitkisel yağlar da K1 vitamini sağlayabilir (1).

K1 vitamini yağda çözünen bir bileşik olduğundan besinlerden emilimi öğünün yapısından etkilenebilir. Örneğin sebzelerin bir miktar yağla birlikte tüketilmesi, sebzelerdeki filokinonun emilimini destekleyebilir (1).

K1 vitamini, K vitamini ailesinin doğal formlarından biridir. K vitamini normal kan pıhtılaşmasına katkıda bulunur* (1).

*Gıda ve Takviye Edici Gıdalarda Sağlık Beyanı Kullanımı Hakkında Yönetmelik (32169 sayılı / 20.04.2023 tarihli Resmî Gazete)

K2 Vitamini Nedir?

K2 vitamini, tek bir molekülü değil, menakinonlar olarak adlandırılan bir grup K vitamini formunu ifade eder. Bu bileşikler yan zincirlerinin uzunluğuna göre MK-4, MK-7, MK-8 ve MK-9 gibi isimlerle sınıflandırılır. Beslenme ve takviye alanında özellikle MK-4 ve MK-7 formları öne çıkar (1, 2).

K2 vitamininin önemli özelliklerinden biri kaynaklarının K1 vitamininden farklı olmasıdır. Menakinonlar çeşitli fermente besinlerde ve bazı hayvansal kaynaklarda bulunabilir. Fermente soya ürünü olan natto özellikle MK-7 bakımından dikkat çeken bir besindir. Peynir gibi bazı fermente ürünlerde de farklı menakinon türleri bulunabilir (1).

K2 vitamininin tüm formları kimyasal açıdan birbirinin aynısı değildir. Yan zincir yapısı ve uzunluğu menakinon türüne göre değişir (2, 3).

K1 Vitamini ve K2 Vitamini Farkları Nelerdir?

K1 vitamini ve K2 vitamini farkları yalnızca hangi besinlerde bulunduklarıyla sınırlı değildir. Moleküler yapıları da farklılık gösterir.

(1, 2, 3)

1. Kimyasal Yapıları Farklıdır

K1 ve K2 vitaminleri ortak bir naftokinon halkasına sahip olmakla birlikte yan zincir yapıları bakımından ayrılır. K2 vitamini grubundaki menakinonların isimlendirilmesinde kullanılan “MK” ifadesinden sonraki sayı, yan zincirde bulunan izopren birimlerinin sayısını belirtir (2, 3).

Bu nedenle “K2 vitamini” ifadesi tek bir kimyasal formdan ziyade bir bileşik ailesini tanımlar.

2. Besin Kaynakları Farklıdır

K1 vitamini ağırlıklı olarak bitkisel kaynaklardan alınır. Ispanak, lahana, brokoli ve diğer yeşil yapraklı sebzeler K1 vitamininin önemli kaynakları arasındadır (1).

K2 vitamini ise özellikle bakteriyel fermantasyonla ilişkilidir. Natto gibi fermente besinler yüksek miktarda belirli menakinonları içerebilir. Peynir gibi diğer fermente ürünler ile yumurta ve bazı et ürünleri de farklı miktarlarda menakinon sağlayabilir (1).

3. Metabolik Özellikleri Farklılık Gösterebilir

K1 ve K2 vitaminleri kimyasal yapıları bakımından birbirinden ayrılır. K2 vitamini de kendi içinde farklı menakinon türlerinden oluşur (2, 3).

Bu nedenle K2 vitaminini tek bir kimyasal form olarak değerlendirmek doğru değildir. MK-4, MK-7 ve diğer menakinonlar yapısal olarak birbirinden farklıdır (2, 3).

4. Beslenmedeki Dağılımları Farklıdır

K1 vitamini, birçok beslenme düzeninde K vitamininin başlıca diyet kaynaklarından biridir. K2 vitamini alımının miktarı ise tüketilen fermente ve hayvansal besinlere göre önemli ölçüde değişebilir (1).

K2 vitamininin besinlerdeki miktarına ilişkin veriler K1'e kıyasla daha sınırlıdır. Avrupa Gıda Güvenliği Otoritesi (EFSA), menakinonların alımı, emilimi, işlevleri ve vücuttaki dağılımına ilişkin mevcut verilerin sınırlı olduğunu belirtmektedir (4).

K1 ve K2 Vitamininin Görevleri Aynı mı?

K1 ve K2 vitamini farklı kimyasal yapılara sahip olsa da ikisi de K vitamini ailesinin üyeleridir. K1 vitamini filokinon formunu, K2 vitamini ise menakinonlar olarak adlandırılan farklı formları ifade eder (1, 2).

K1 ve K2 vitaminleri yapısal ve metabolik özellikleri bakımından birbirinden farklılık gösterebilir. Bununla birlikte EFSA, menakinonlara ilişkin mevcut verilerin ayrı referans alım değerleri belirlemek için yeterli olmadığını belirtmektedir (4).

K1 ve K2 Vitamini Hangi Besinlerde Bulunur?

K1 ve K2 vitamininin kaynakları birbirinden belirgin biçimde ayrılabilir.

K1 vitamini kaynakları arasında:

• Ispanak

• Kara lahana ve diğer koyu yeşil yapraklı sebzeler

• Brokoli

• Marul

• Soya yağı

• Kanola yağı yer alabilir (1).

K2 vitamini kaynakları arasında ise:

• Natto

• Bazı peynir çeşitleri

• Yumurta

• Tavuk ve bazı diğer hayvansal besinler

• Diğer fermente besinler sayılabilir (1).

Besinlerde bulunan K2 türü ve miktarı üretim yöntemine, kullanılan mikroorganizmalara ve fermantasyon koşullarına bağlı olarak değişebilir (1).

K1 mi K2 mi Tercih Edilmeli?

K1 ve K2 arasında herkes için geçerli bir “daha iyi form” tanımlamak bilimsel açıdan doğru değildir. Her ikisi de K vitamini ailesine aittir ve K vitaminine bağımlı biyolojik süreçlere katılır (1, 2).

Ayrıca K2 kendi içinde farklı formlara ayrıldığı için bir K2 ürününü değerlendirirken yalnızca “K2” ibaresine bakmak yeterli olmayabilir. Takviyelerde özellikle MK-4 ve MK-7 formlarıyla karşılaşılabilir (1).

EFSA yetişkinler için günlük 70 µg filokinon (K1) yeterli alım düzeyi belirlemiştir. Ancak mevcut verilerin menakinonlar için ayrı bir referans alım değeri oluşturmaya yeterli olmadığı belirtilmektedir (4). Bu nedenle K2 için K1'den bağımsız, herkes için geçerli bir günlük gereksinim miktarı vermek doğru değildir.

K Vitamini Takviyesi Seçerken Nelere Dikkat Edilebilir?

K vitamini takviyeleri tek başına K vitamini içerebildiği gibi D vitamini gibi diğer bileşenlerle birlikte de sunulabilir. K2 içeren ürünlerde ise MK-4 veya MK-7 gibi farklı formlar kullanılabilir (1).

Ürün değerlendirilirken şu özellikler kontrol edilebilir:

• İçerikte K1 mi yoksa K2 mi bulunduğu,

• K2 içeriyorsa hangi menakinon formunun kullanıldığı,

• Bir porsiyondaki K vitamini miktarı,

• Ürünün kapsül veya damla gibi kullanım formu,

• K vitamininin başka vitamin veya minerallerle kombine edilip edilmediği,

• Etiket üzerinde belirtilen günlük kullanım miktarı.

K Vitamini kategorisinde farklı K vitamini formlarını içeren takviyeler yer alır. Örneğin K2 vitamini içeren seçeneklerden biri olan Nature's Supreme Vitamin K2 100 Mcg 60 Kapsül, her kapsülde 100 mcg K2 vitaminini MK-7 (VitaMK7®) formunda içerir (5).

Düzenli ilaç kullananların, herhangi bir hastalığı bulunanların, hamile veya emziren kişilerin takviye edici gıda kullanmadan önce doktorlarına danışmaları önerilir (1).

K1 ve K2 Vitamini Hakkında Sık Sorulan Sorular

K1 ve K2 vitamini aynı mı?

Hayır. K1 ve K2, K vitamini ailesinin iki farklı formudur. K1 filokinon olarak adlandırılırken K2 menakinonlardan oluşan bir gruptur. Bununla birlikte her ikisi de K vitaminine bağımlı süreçlerde görev alır (1, 2).

K2 vitaminindeki MK-4 ve MK-7 ne anlama gelir?

MK, “menakinon” ifadesinin kısaltmasıdır. Ardından gelen sayı molekülün yan zincirindeki izopren birimlerinin sayısını ifade eder. MK-4 ve MK-7 bu nedenle K2 vitamininin farklı kimyasal formlarıdır (2, 3).

K1 vitamini en çok hangi besinlerde bulunur?

K1 vitamini özellikle yeşil yapraklı sebzelerde bulunur. Ispanak, lahana, brokoli ve marul önemli kaynaklar arasındadır. Soya ve kanola gibi bazı bitkisel yağlar da K1 vitamini içerir (1).

K2 vitamini hangi besinlerde bulunur?

K2 vitamini özellikle fermente besinlerde ve bazı hayvansal besinlerde bulunabilir. Natto, belirli K2 formları açısından dikkat çeken kaynaklardan biridir. Bazı peynirler, yumurta ve et ürünleri de menakinon içerebilir (1).

K1 vitamini K2 vitaminine dönüşebilir mi?

K1 ve K2, K vitamininin farklı formlarıdır. Vücutta bazı K vitamini formlarının metabolik dönüşümlere uğrayabildiğine ilişkin veriler bulunsa da K1 ve K2 beslenme açısından birbirinin doğrudan eşdeğeri olarak değerlendirilmez (1, 2).

K1 ve K2 vitaminlerinin emilim özellikleri aynı mı?

K vitaminlerinin emilimi, besindeki formuna ve tüketildiği öğünün içeriğine göre değişebilir. K2 vitamini farklı menakinon türlerinden oluştuğu için tüm K2 formlarını tek bir emilim özelliğiyle tanımlamak doğru değildir (1, 3).

Kısaca K1 ve K2 Vitamini Farkı

K1 ve K2 vitamini farkı, temel olarak kimyasal yapı, besin kaynakları ve metabolik özelliklerden kaynaklanır. K1 vitamini filokinon formundadır ve ağırlıklı olarak yeşil yapraklı sebzelerden alınır. K2 vitamini ise MK-4, MK-7 ve diğer menakinonlardan oluşan bir gruptur; fermente ve bazı hayvansal besinlerde bulunabilir (1, 2).

Her iki form da K vitamini ailesinin parçasıdır ve K vitaminine bağımlı proteinlerin aktivasyonunda görev alır. K2 vitamininin farklı menakinon türleri ise kimyasal yapıları bakımından birbirinden ayrılır (2, 3). Bu nedenle K1 ve K2'yi birbirinin tamamen aynı iki formu olarak değerlendirmek kadar, birini diğerinden koşulsuz biçimde üstün kabul etmek de mevcut bilimsel verileri doğru yansıtmaz.

Kaynakça

1.         National Institutes of Health, Office of Dietary Supplements. Vitamin K – Fact Sheet for Health Professionals. https://ods.od.nih.gov/factsheets/VitaminK-HealthProfessional/

2.         Halder M, Petsophonsakul P, Akbulut AC, et al. Vitamin K: Double Bonds beyond Coagulation Insights into Differences between Vitamin K1 and K2 in Health and Disease. International Journal of Molecular Sciences. 2019;20(4):896. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/30791399/

3.         Bus K, Szterk A. Relationship between Structure and Biological Activity of Various Vitamin K Forms. Foods. 2021;10(12):3136. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/34945687/

4.         EFSA Panel on Dietetic Products, Nutrition and Allergies (NDA). Dietary Reference Values for vitamin K. EFSA Journal. 2017;15(5):4780. https://www.efsa.europa.eu/en/efsajournal/pub/4780

5.         Vitaminler.com. Nature's Supreme Vitamin K2 100 Mcg 60 Kapsül. https://www.vitaminler.com/urun/natures-supreme-vitamin-k2-100-mcg-60-kapsul-8178