Çinko Glukonat, Pikolinat ve Bisglisinat Arasındaki Farklar

Çinko glukonat, pikolinat ve bisglisinat; kimyasal yapı ve biyoyararlanım verileri açısından farklı özellikler gösterir. Bu içerikte çinko formlarını, elementel çinko miktarını ve ürün seçerken dikkat edilmesi gereken noktaları karşılaştırabilirsiniz.

Çinko takviyeleri arasında seçim yaparken yalnızca ürünün üzerinde yazan miktara değil, kullanılan çinko formuna ve elementel çinko miktarına da dikkat edilmelidir. Glukonat, pikolinat ve bisglisinat takviyelerde kullanılabilen farklı çinko formlarıdır. Bu formların emilim ve biyoyararlanımlarını karşılaştıran çalışmalar bulunmakla birlikte mevcut bilimsel veriler herhangi bir formun herkes için kesin olarak üstün olduğunu göstermemektedir. (1, 2)

Hangi Çinko Formu Ne Sunar?

• Çinko glukonat: Takviye edici gıdalarda yaygın olarak kullanılan çinko formlarından biridir. (1)

• Çinko pikolinat: Küçük örneklemli bir insan çalışmasında glukonat ve sitratla karşılaştırılmış ve bazı çinko durumu göstergelerinde daha olumlu sonuçlar bildirilmiştir. (3)

• Çinko bisglisinat: Küçük örneklemli tek kullanım sonrasında yapılan bir çalışmada glukonata göre daha yüksek oral biyoyararlanım göstermiştir. (4)

Bu sonuçlar farklı çinko formlarına ilişkin karşılaştırmalı veriler sunmakla birlikte, çalışmaların örneklem büyüklükleri ve tasarımları göz önünde bulundurulmalıdır. Tek bir çalışmadan hareketle bir formun tüm kullanıcılar için daha iyi olduğu sonucuna varılmamalıdır. (2)

Çinko Formları Karşılaştırma Tablosu

Çinko glukonat, pikolinat ve bisglisinat; kimyasal yapıları, araştırma verileri ve biyoyararlanım açısından farklı özellikler gösterebilir. Aşağıdaki tablo, bu üç form arasındaki temel farkları karşılaştırmalı olarak özetlemektedir. (1, 2, 3, 4)

(1, 2, 3, 4)

Çinko Glukonat Nedir?

Çinko glukonat, çinkonun glukonik asitle oluşturduğu bir tuzdur. Takviye ürünlerinde ve bazı çinko pastillerinde kullanılan çinko formlarından biridir. NIH, çinko glukonatı takviye edici gıdalarda yaygın olarak kullanılan çinko formları arasında göstermektedir. (1)

Çinko Glukonatın Öne Çıkan Özellikleri

• Takviye ürünlerinde yaygın kullanılan çinko formlarından biridir.

• İnsan çalışmalarında değerlendirilmiştir.

• Çinko sitratla benzer düzeyde emilim bildiren insan verileri bulunmaktadır.

• Biyoyararlanım açısından tek başına “düşük” veya “yüksek” olarak sınıflandırılması doğru değildir.

• Ürün değerlendirilirken toplam bileşik miktarı yerine elementel çinko miktarına bakılmalıdır. (1, 2)

Çinko Pikolinat Nedir?

Çinko pikolinat, çinkonun pikolinik asitle oluşturduğu bir formdur. 1987 yılında yayımlanan 15 sağlıklı gönüllünün yer aldığı küçük bir çalışmada pikolinat; glukonat ve sitrat ile karşılaştırılmış ve bazı çinko durumu göstergelerinde daha olumlu sonuçlar bildirilmiştir. Ancak çalışmanın küçük örneklemli olması nedeniyle bu sonuç tüm bireylere ve tüm kullanım koşullarına genellenmemelidir. (3)

Çinko Pikolinatın Öne Çıkan Özellikleri

• Pikolinik asitle oluşturulan bir çinko formudur.

• Küçük bir karşılaştırmalı insan çalışmasında bazı çinko durumu göstergelerinde olumlu sonuçlar bildirilmiştir.

• Tüm diğer çinko formlarından üstün olduğu gösterilmiş değildir.

• Daha düşük miktarda kullanıldığında diğer formlarla aynı sonucu sağlayacağına ilişkin genel bir çıkarım yapılamaz.

• Ürün değerlendirilirken elementel çinko miktarı esas alınmalıdır. (1, 3)

Çinko Bisglisinat Nedir?

Çinko bisglisinat, çinkonun glisin amino asitleri ile oluşturduğu şelatlı bir formdur. On iki sağlıklı kadınla yürütülen ve tek kullanım sonrası değerlendirme yapılan bir araştırmada, bisglisinatın glukonata göre daha yüksek oral biyoyararlanım gösterdiği bildirilmiştir. Çalışmada bisglisinat iyi tolere edilmiş olmakla birlikte, bu sonuç forma özgü genel bir tolerans üstünlüğü olarak değerlendirilmemelidir. (4)

Çinko Bisglisinatın Öne Çıkan Özellikleri

• Amino asit şelatlı bir formdur.

• Küçük bir çalışmada glukonata göre daha yüksek oral biyoyararlanım göstermiştir.

• Farklı beslenme koşullarında veya tüm kullanıcı gruplarında kesin üstünlüğü gösterilmiş değildir. (2, 4)

Çinko Formları Değerlendirilirken Nelere Bakılabilir?

Çinko formu seçimini yalnızca “hangi form daha iyi?” sorusuna indirgemek yerine kullanılan form, elementel çinko miktarı ve ürünün diğer özelliklerini birlikte değerlendirmek daha doğru olur. (1, 2)

(1, 3, 4)

Çinko Emilimini Etkileyen Faktörler

Çinkonun emilimi yalnızca kullanılan forma bağlı değildir. Alınan çinko miktarı, beslenmenin fitat içeriği ve aynı anda kullanılan bazı mineral takviyeleri gibi faktörler de emilimi etkileyebilir. EFSA da çinkoya ilişkin beslenme referans değerlerini değerlendirirken beslenmedeki fitat miktarının çinko emilimi üzerindeki etkisini dikkate almaktadır. (1, 5)

Çinko emilimini etkileyebilecek başlıca faktörler şunlardır:

• Ürünün içerdiği elementel çinko miktarı

• Beslenmenin fitat içeriği

• Aynı anda kullanılan yüksek miktardaki demir takviyeleri

• Kişinin mevcut çinko durumu

• Sindirim sistemini etkileyen bireysel durumlar

• Kullanılan bazı ilaçlar

• Ürünün formu ve formülasyonu

NIH'ye göre 25 mg veya daha fazla elementel demir içeren bir takviyenin çinko takviyesiyle aynı anda alınması, çinko emilimini azaltabilir. (1)

Çinko Formu Seçerken Kontrol Listesi

Bir ürün satın almadan önce şu noktalar kontrol edilebilir:

1. Etikette kaç miligram elementel çinko bulunduğu

2. Tavsiye edilen günlük porsiyon miktarı

3. Ürünün glukonat, pikolinat, bisglisinat veya başka hangi çinko formunu içerdiği

4. Üründe ek vitamin veya mineral bulunup bulunmadığı

5. Demir gibi çinko emilimini etkileyebilecek takviyelerle birlikte kullanılıp kullanılmayacağı

6. Ürünün kullanım talimatları ve uyarıları

7. Düzenli kullanılan ilaçlarla etkileşim olasılığı

8. Kullanım süresi (1)

Hangi Çinko Formu Daha İyi?

Glukonat, pikolinat ve bisglisinat takviyelerde kullanılan farklı çinko formlarıdır. Glukonat yaygın kullanımıyla, pikolinat küçük bir karşılaştırmalı çalışmadaki sonuçlarıyla, bisglisinat ise şelatlı yapısı ve sınırlı sayıdaki karşılaştırmalı biyoyararlanım verileriyle değerlendirilmiştir. (1, 2)

Ancak mevcut araştırmalar tek bir formun herkes için en iyi olduğunu göstermemektedir. Ürünler karşılaştırılırken yalnızca çinko formuna değil, elementel çinko miktarına, tavsiye edilen günlük porsiyona, ürünün diğer bileşenlerine ve kullanım talimatlarına da bakılmalıdır. (1, 2)

Sık Sorulan Sorular

En iyi emilen çinko formu hangisidir?

Pikolinat ve bisglisinatın farklı çinko formlarıyla karşılaştırıldığı küçük insan çalışmaları bulunmaktadır. Pikolinat çalışmasında bazı çinko durumu göstergelerinde olumlu sonuçlar, bisglisinat çalışmasında ise glukonata göre daha yüksek oral biyoyararlanım bildirilmiştir. Bununla birlikte herhangi bir formun tüm bireylerde kesin olarak en iyi emildiğini söylemek için mevcut karşılaştırmalı veriler yeterli değildir. (2, 3, 4)

Mide hassasiyeti olanlar hangi çinko formunu tercih edebilir?

Mevcut veriler glukonat, pikolinat ve bisglisinat arasında tüm kullanıcılar için geçerli kesin bir mide toleransı sıralaması yapmaya yeterli değildir. Çinko takviyeleri, özellikle yüksek miktarlarda kullanıldığında bazı kişilerde bulantı ve mide rahatsızlığına neden olabilir. Bu nedenle ürünün kullanım talimatı ve bireysel tolerans dikkate alınmalıdır. (1)

Çinko aç karnına mı alınmalıdır?

Bütün çinko takviyelerinin mutlaka aç karnına alınması gerektiğine ilişkin tek bir genel kural vermek doğru değildir. Çinkonun emilimi beslenmenin içeriğinden, özellikle fitat miktarından etkilenebilir. Bununla birlikte ürünlerin kullanım şekilleri farklı olabileceğinden etiket üzerindeki kullanım talimatı esas alınmalıdır. (1, 5)

Çinko ile demir birlikte alınabilir mi?

NIH'ye göre 25 mg veya daha fazla elementel demir içeren bir takviyenin çinko takviyesiyle aynı anda alınması çinko emilimini azaltabilir. Birden fazla mineral takviyesinin birlikte kullanıldığı durumlarda ürünlerin kullanım talimatları kontrol edilmeli ve gerekli durumlarda sağlık profesyoneline danışılmalıdır. (1)

Uzun süre çinko kullanmak güvenli midir?

Güvenlilik kullanılan miktara ve kullanım süresine bağlıdır. Yüksek miktarda çinkonun uzun süre kullanılması bakır emilimini azaltabilir. NIH, haftalar boyunca günlük 50 mg veya daha fazla çinko alımının bakır emilimini engelleyebileceğini belirtmektedir. Bu nedenle tavsiye edilen günlük porsiyon miktarı aşılmamalıdır. (1)

Önemli Not

Bu içerik genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Takviye edici gıdalar normal beslenmenin yerine geçmez ve hastalıkların önlenmesi veya tedavisi amacıyla kullanılmaz. Tavsiye edilen günlük porsiyon miktarı aşılmamalıdır. Hamilelik, emzirme, kronik hastalık veya düzenli ilaç kullanımı durumunda takviye kullanımı sağlık profesyoneliyle değerlendirilmelidir.